Porselein Schilder ABC

In dit Porselein Schilder ABC zijn termen, woordbetekenissen en uitleg over producten, technieken en materialen te vinden die te maken hebben met porseleinschilderen. Van kleurstoffen, bindmiddelen, gereedschappen tot ovens - en alles wat daar tussen zit en mee te maken heeft - komt aan bod. Henk de Vries heeft in 2005 op verzoek van onze toenmalige voorzitter een boekje voor de vereniging samengesteld. In 2008 hebben alle leden voor het 20-jarig jubileum van de vereniging de 8e editie gekregen van "Het Porselein Schilder ABC". Rechthebbenden hebben ingestemd om zijn bijdrage in de vorm van deze Porselein Schilder ABC in zijn geheel inclusief zijn latere wijzigingen (2009, 2010) te mogen opnemen, waarvoor dank.

Verantwoording

Bij het opstellen van een verklarende woordenlijst over porseleinschilderen zijn er een aantal zaken die direct te omschrijven zijn. Technische handboeken leveren nadere basisinformatie op. Maar enkele oudere uitdrukkingen vergen nazoekwerk. Want wat is bijvoorbeeld een Hoppesteyn-rand. Na enig zoeken bleek Jacob Hoppesteyn van 1690-1773 meester plateelbakker van het 'Moriaenshoofd' in Delft te zijn geweest. De verfijnde bladerranden aan voet en hals van vazen worden Hoppesteyn-randen genoemd. Ook van een 'proen' kost het moeite om te vinden dat het de voorloper van de 'triangel' is. Compleet is dit ABC natuurlijk bij lange na niet. Tevens is over elk onderwerp meer te vertellen. Maar dat is niet de opzet van dit 'Porseleinschilders ABC'.
Henk de Vries
©2005-2010 Henk de Vries
Alle informatie is vrij voor niet-commercieel, persoonlijk gebruik, zonder enige aansprakelijkheid voor schade door enigerlei toepassing.

Johnson Brothers
Engelse leverancier van glas en serviesgoed. Sommige van hun aardewerkproducten "versuikeren" door opkoken van het glazuur bij branden op 800°C. Het porselein en bone china kan wel gebruikt worden voor opglazuur schilderen.
Zie www.johnsonbros.co.uk Johnson Matthey lusters
Leverancier van edelmetalen, katalysatoren, kleurstoffen etc.
Zie www.matthey.com
Yttrium
Yttrium is een element uit de groep "zeldzame aardmetalen". Ondanks de hoge prijs worden elementen uit deze groep steeds meer gebruikt om pigmenten voor de glas en keramische industrie te maken. Yttrium geeft in combinatie met glazuur op basis van chroom en een aluminiumoxide een prachtige transparante briljant rode kleur in oxiderende brand.
Effectglazuur
Glazuur waar door kristalvorming speciale effecten verkregen worden. Voor het porselein schilderen slechts zelden toegepast.
Etherische oliën
Oliën die gewonnen worden uit bloemen, vruchten of andere plantendelen. Een zeer goed boek is "Encyclopedie van de etherische oliën" van Julia Lawless (ISBN 9065560378 NUGI 759). Bij het porselein schilderen worden een aantal oliën gebruikt voor het langer open houden van Copaiva en Dicköl. Men moet zich realiseren dat etherische olie een uiterst geconcentreerd plantenextract is en daardoor soms schadelijk voor de gezondheid kan zijn. Bijvoorbeeld tijm wordt in de keuken veel gebruikt maar met tijmolie moet men zeer voorzichtig omgaan want dat is in onverdunde vorm echt giftig. Kruidnagelolie werkt etsend op glas en glazuur. De damp van lavendel-olie is irriterend voor de ogen. Dus wees altijd voorzichtig met ogenschijnlijk onschuldige etherische oliën.
Zie gezondheidsrisico's.
Nikkeloxide
Wordt gebruikt als kleurstof in glazuur. Afhankelijk van de glazuursamenstelling kan geel, groen, violet, wijnrood, of blauw verkregen worden.
Nikrothal
Legeringen met ca 45% ijzer, 35% nikkel en 20% chroom, voor verhittingselementen van ovens tot 1100-1200°C. Na langdurig gebruik wordt het materiaal bros door kristalgroei.
Zie www.kanthal.com
Quarts
Oude benaming voor kwarts, siliciumdioxide SiO2 (bergkristal).
Wordt gebruikt als toevoeging in alle klei- en glazuursoorten.
Universele olie, drogend en niet-drogend
Deze ongewenste commerciële aanduidingen zijn misleidend. Het is beter duidelijk aan te geven wat de samenstelling van dergelijke olie is. Niet alleen uit oogpunt van schildertechniek, maar vooral ten aanzien van aspecten van veiligheid en gezondheid.
Xyleen, xylol
Dimethylbenzeen C6H4(CH3)2.C8H10. Oorspronkelijk gewonnen door hout zuurstofvrij te destilleren. De naam komt van het Griekse woord Xulon dat hout betekent. Xyleen is een goed oplosmiddel voor oliën. Boven 32°C kunnen ontplofbare damp en luchtmengsels worden gevormd. Zorg daarom voor goede afzuiging, ademhalingsbescherming, handschoenen en veiligheidsbril. Voorkom blootstelling aan zwangere vrouwen! Niet eten, drinken of roken tijdens het werken met xyleen.



Literatuurlijst

China Painters ABC's

Compiled by Henk de Vries for Chatty Teachers & Artists.
porcelainartist.proboards25.com (Bestuur: Deze link is gewijzigd in porcelainartist.proboards.com en leidt helaas niet direct naar het genoemde boek)
Thread CHINA PAINTING DICTIONARY

Encyclopedie van de Etherische Oliën.

Julia Lawless
Uitgeverij de Ster Tilburg
ISBN 9065560378 NUGI 759

Glasuren und ihre Farben.

Prof.Dr.h.c. Werner Lehnhäuser
Wilhelm Knapp Verlag Düsseldorf
ISBN 3-87420-032-9

An Illustrated Dictionary of Ceramics.

George Savage & Harold Newman.
Thames & Hudson
ISBN 0-500-27380-4

"De porseleinschilder die alles weten wil".

De nederlandse vertaling van "The Curious Painter", door Ricki Wiersema.
Gepubliceerd in maart 2008 in Apeldoorn, Nederland.

Produktions- und Oberflächenfehler in Keramischen Bereichen.

Aus der Praxis, für die Praxis. Mit 470 Fehlerbehandlungen.
Prof.W.Lehnhäuser.
Ritterbach Verlag
ISBN 3-89314-566-4

"The Curious Painter".

Compiled by Gene Patterson and Ricki Wiersema.
Published in January 2005 in Fort Worth, Texas, U.S.A.




Vraag en antwoord

Hieronder een lijst van veelgestelde vragen en het antwoord door op de vraag te klikken.

Nee, echte porseleinverf wordt gebrand in een keramiekoven op ongeveer 800° Celsius.
Nee, een groot deel van de borden van aardewerk ‘versuikeren’ (het oppervlak wordt ruw) na het branden op hoge temperaturen. Het meeste porselein geeft wel een goed resultaat na het branden.
Er zijn verschillende kleuren opglazuurverf. De meeste daarvan zijn te verkrijgen in poedervorm. Deze poeders kan je aanmaken met verschillende mediums op oliebasis of waterbasis.
Bijna alle kleuren zijn te mengen met uitzondering van de rode kleuren. Rood over geel brandt weg. Purper over geel geeft een roodachtige tint. Een goed advies is een proeftegel te maken om teleurstellingen te voorkomen.
Ja. Zoek in onze docentenlijst een docent bij u in de buurt.
Ja. In onze lijst van branders vind je mensen die tegen een kleine vergoeding het werk van anderen willen branden.
Door je aan te melden bij de ledenadministratie.
Een actieve vereniging van en voor de leden die een ontmoetingsplaats biedt aan porseleinschilders. Je ontvangt 6 keer per jaar een in kleur uitgevoerd blad 'PSG Medium' met veel interessante informatie voor de porseleinschilder. Er worden regionale en landelijke schilderdagen, workshops en een PSG dag georganiseerd. Op de PSG-dag is er een tentoonstelling met werk van leden van onze vereniging, verkoop en aanbiedingen van leveranciers als ook uitwisseling van informatie en ervaring. De servicelijn van de PSG is beschikbaar voor het beantwoorden van vragen op het gebied van porseleinschilderen en het helpen oplossen van problemen.